İstanbul metrosunun en tuhaf 10 istasyonu

191 satırlık bir istasyon listesinde çoğu isim birbirine benziyor: bir ilçe adı, bir cadde adı, bir hat numarası. Ama araya bakınca bazıları öbürlerinden farklı çıkıyor: aynı adı taşıyan ama kilometrelerce uzakta iki istasyon, köprü üstünde bir peron, tek bir üniversiteye hizmet eden dört istasyonluk bir hat.

Aşağıdaki on istasyon istasyon ve hat rehberinde hepsi gerçek, hepsi işletmede. Ağın tarihiyle ilgili genel gerçekleri 10 şeylik listede topladık; burada sadece kendi başına tuhaf olanlar var.

1. Bostancı: aynı isim, iki farklı istasyon

Oyunun verisinde Bostancı adını taşıyan iki istasyon var: biri Kadıköy'de, M4 hattında, 2012'de açılmış; öbürü Maltepe'de, M8 hattında, 2023'te açılmış. İkisi arasında doğrudan bir aktarma yok, birbirlerinden kilometrelerce uzaktalar; sadece isim ortak.

İstanbul'da Bostancı adı hem sahil semtine hem de daha içerideki bir mahalleye ait olduğu için, aynı ismi taşıyan iki istasyonun ortaya çıkması şaşırtıcı değil. Ama bir yolcuyu bilet gişesinde "Bostancı'ya iniyorum" derken hangi Bostancı'yı kastettiğini sormaya götürebilir.

2. 4. Levent: rakamla başlayan istasyon adı

M2 hattındaki bu istasyonun adı düpedüz bir sayı ile başlıyor: "4. Levent". Levent semti tarihsel olarak 1'den 4'e kadar numaralandırılmış konut bölgelerine bölündüğü için, dördüncü bölgeye denk gelen istasyon da bu adı almış.

Ağın verisinde başında sayı bulunan başka bir istasyon adı yok; en yakın rakip belki de "29 Ekim Cumhuriyet" gibi tarih içeren adlar, ama onlar bir bayramı anıyor, bir semt numarasını değil.

3. Toplu Konutlar: iki ilçede aynı jenerik ad

"Toplu Konutlar", yani sadece "mass housing" ya da "toplu konut bölgesi" anlamına gelen bu ad, ağda iki farklı istasyona verilmiş: biri Başakşehir'de M3 üzerinde, öbürü Küçükçekmece'de M7 üzerinde. İkisi de aynı ilçede değil, aynı hatta da değil; sadece etraflarındaki konut projelerinin ortak, sıradan adını taşıyorlar.

İstanbul'un yeni banliyölerinde bu tür toplu konut alanları çok yaygın olduğu için, istasyon adı koyarken özel bir semt ismi bulunamayınca devreye "Toplu Konutlar" gibi jenerik bir etiket giriyor gibi görünüyor.

4. Metro İstanbul Behiç Erkin Raylı Sistem Yerleşkesi: ağın en uzun adı

M5 ve M8 hatlarının Ümraniye'deki bu istasyonu, oyunun tüm veri setinde en uzun adı taşıyor: elli karaktere yakın bir isim. Ad, işletmeci şirketin adını (Metro İstanbul), bir kişi adını (Behiç Erkin) ve tesisin işlevini (raylı sistem yerleşkesi, yani bakım ve depo alanı) art arda sıralıyor.

Diğer istasyonlar bir semt, bir cadde ya da bir kurum adı taşırken, bu istasyon adıyla kendi işletmecisinin bakım tesisi olduğunu ilan ediyor; bir yolcu için pek şiirsel değil, ama ağın en akılda kalıcı isimlerinden biri.

5. Haliç: köprü kulesinin üstünde bir peron

M2 hattı Haliç'i 936 metrelik bir köprüyle geçiyor ve istasyon da bu köprünün üzerinde kuruluyor. Ağın büyük kısmı yer altında giderken, burada tren su üzerinde, açık havada bir yapının tepesinde duruyor; peronda beklerken tarihi yarımadanın silüetini görebiliyorsunuz.

Köprünün kule yüksekliği, UNESCO'nun 2009'daki itirazı üzerine planlanandan alçaltıldı; sonuç, İstanbul'un en tartışmalı ama en manzaralı metro peronlarından biri oldu.

6. Kabataş: metro, füniküler, tramvay ve vapur aynı noktada

M7 hattındaki Kabataş, İstanbul'un en yoğun aktarma noktalarından biri: aynı meydanda Taksim'e çıkan F1 füniküleri, T1 tramvay hattı ve Boğaz'a açılan vapur iskeleleri buluşuyor. Bir istasyondan çıkıp birkaç adımda dört farklı ulaşım aracına binmek mümkün.

Bu yoğunluk, Kabataş'ı ağın en sade adlı ama en karmaşık geçiş noktalarından biri yapıyor; sabah saatlerinde meydanı geçmek başlı başına bir manevra.

7. Boğaziçi Üniversitesi/Hisarüstü: tek bir kampüs için dört istasyonluk hat

M6, 2015'te açılan ve toplam dört istasyondan oluşan (Levent, Nispetiye, Etiler, Boğaziçi Üniversitesi/Hisarüstü) kısa bir hat. Ağın en az istasyona sahip metrosu; büyük bölümü, Boğaziçi Üniversitesi'nin yamaçtaki kampüsüne çıkan öğrencileri taşımak için var.

Bir üniversite kampüsüne bu kadar doğrudan hizmet eden başka bir hat İstanbul'da yok; sonuç, şehrin en küçük ama en net görevli metro hattı.

8. Ayrılık Çeşmesi: adı "vedalaşma" anlamına geliyor

M4 hattındaki bu istasyonun adı, Osmanlı döneminde yolcuların uzun yolculuklara çıkmadan önce yakınlarıyla vedalaştığı bir çeşmeden geliyor: "ayrılık çeşmesi", yani vedalaşma çeşmesi. Bugün aynı nokta, Marmaray'a aktarma yapılan yoğun bir metro istasyonu.

Şehrin en işlek aktarma noktalarından birinin, iki yüzyıl önce insanların birbirine "güle güle" dediği bir yerin adını taşıması, İstanbul'un tabaka tabaka tarihini özetliyor.

9. Otogar: istasyonun adı düpedüz "otogar"

M1A ve M1B hatlarının kesiştiği bu istasyon, Bayrampaşa'daki şehirlerarası otobüs terminaline hizmet ettiği için, özel bir semt adı yerine düz Türkçe'deki "otogar" kelimesini almış. Yani istasyonun adı, bir yer adı değil, sadece ne olduğunun tanımı.

1994'te açılan istasyon, ağın en pratik ama en az "özel" hissettiren adına sahip; kimse Otogar'a giderken bir semt hayal etmiyor, direkt otobüs terminalini düşünüyor.

10. Hasdal: hattın en sakin ucu

Oyunun kendi verisine göre M11 hattındaki Hasdal, ağın en düşük yolcu rakamlarından birine sahip istasyonlar arasında; Eyüpsultan'ın kuzeyinde, şehir merkezinden uzak bir noktada, 2023'te açılmış. Aynı hattın Gayrettepe ya da havalimanı uçlarındaki kalabalıkla karşılaştırıldığında fark büyük.

Bu rakamlar kesin bir sıralama iddiası taşımıyor, sadece oyunun kendi veri setindeki eğilimi gösteriyor; ama M11'in şehir dışına doğru ne kadar sakinleştiğini anlamak için iyi bir örnek.